Angst en paniek

Wat is een angststoornis?

Angst is een gevoel dat optreedt wanneer er sprake is van dreigend gevaar. In zo’n situatie is angst functioneel: je lichaam maakt zich klaar om te vluchten of, als dat niet mogelijk is, om te vechten.

Wanneer je echter vaak angstig bent zonder dat er daadwerkelijk gevaar is, of wanneer je angstreacties heel intens zijn en langer aanhouden dan normaal, kan er sprake zijn van een angststoornis. Mensen met een angststoornis kunnen veel last hebben van hun angstreacties of worden er in het dagelijks leven door beperkt.

“Professionele aanpak van mijn hulpvraag; concrete handvatten gekregen om meteen in de praktijk toe te passen.”

Klachten bij angst en paniek

Er bestaan verschillende vormen van angst, met elk hun eigen kenmerken en klachten.

Paniek en paniekaanval

Mensen met een paniekstoornis hebben één of meerdere paniekaanvallen meegemaakt en maken zich tijdens en na deze aanvallen zorgen over de gevolgen ervan. Tijdens een paniekaanval kunnen klachten optreden zoals hartkloppingen, trillen, zweten, benauwdheid, plotseling warm of koud worden, duizeligheid of een tintelend gevoel.

Vaak is er een voortdurende angst dat er opnieuw een paniekaanval zal optreden. Dit kan leiden tot vermijdingsgedrag: het vermijden van bepaalde situaties of plekken uit angst voor een nieuwe aanval. Denk aan het vermijden van tunnels, reizen met het openbaar vervoer of zelfs thuisblijven. Soms is het vermijdingsgedrag minder opvallend, bijvoorbeeld alleen nog samen met je partner boodschappen doen, of alleen op pad gaan met een mobiele telefoon of kalmeringstablet bij je.

Gegeneraliseerde angst

Bij een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) ben je voortdurend angstig en bezorgd over alledaagse situaties. Bijvoorbeeld wanneer een partner later thuiskomt dan afgesproken. Waar de meeste mensen denken dat iemand misschien wat vertraging heeft, zie jij allerlei rampscenario’s voor je, zoals een ernstig ongeluk.

Daarnaast kun je schrikachtig en nerveus zijn en veel piekeren. Ook verhoogde spierspanning, slaapproblemen, prikkelbaarheid en een constant gevoel van onrust of spanning komen vaak voor.

Sociale angst

Bij een sociale fobie ben je vooral angstig in sociale situaties waarin je het gevoel hebt bekeken of beoordeeld te worden. Dit kan bijvoorbeeld spelen op feestjes, tijdens vergaderingen of bij eten in gezelschap. Sommige mensen zijn in vrijwel alle sociale situaties angstig, anderen alleen in specifieke situaties.

De angst kan zich uiten in spanning, maar ook in paniekaanvallen. Je kunt bang zijn om te trillen, zweten, blozen, rode vlekken te krijgen of stil te vallen, en vreest dat anderen dit zullen opmerken. Een sociale fobie gaat verder dan de onzekerheid die iedereen wel eens ervaart. Het verschil zit vooral in de ernst van de klachten en de mate waarin je functioneren wordt beperkt.

Hypochondrie

Mensen met hypochondrie hebben een sterke ziektevrees. Zij zijn bang om een ernstige ziekte te hebben of zijn ervan overtuigd dat bepaalde lichamelijke gewaarwordingen hierop wijzen. Een vlekje op de huid kan bijvoorbeeld worden gezien als huidkanker, of buikpijn als een teken van kanker.

Vaak controleren mensen met hypochondrie hun lichaam herhaaldelijk op vlekjes, bobbeltjes of pijntjes, wat de angst juist in stand kan houden.

Specifieke fobie

Bij een specifieke fobie is er sprake van een aanhoudende en duidelijke angst voor een bepaald object, dier of situatie, zoals een lift, vliegen, spinnen of bloed. De angst is zo sterk dat deze het dagelijks leven beïnvloedt.

Het gaat hierbij niet om een lichte angst, maar om een angst die zo groot is dat je je gedrag erop aanpast. Bijvoorbeeld door routes te vermijden waar honden kunnen lopen, of direct om te keren wanneer je in de verte een hond ziet.