Dwangstoornis
Heb je steeds terugkerende zorgelijke gedachten over bijvoorbeeld fouten maken of besmettingsgevaar? Of controleer je herhaaldelijk op een specifieke manier of het gas uit staat of dat de deur op slot zit?
Wat is een dwangstoornis?
Iemand met een dwangstoornis, ook wel obsessieve-compulsieve stoornis (OCS), heeft last van steeds terugkerende dwanggedachten en/of dwanghandelingen die veel spanning of angst oproepen.
Dwanggedachten
Dwanggedachten (obsessies) zijn steeds terugkerende vervelende gedachten of beelden die angst of spanning veroorzaken over bijvoorbeeld besmettingsgevaar, rampen, ernstige fouten maken, een dierbare iets naars aan doen, over de seksuele geaardheid, en afvragen of de partner de ware is. Soms gaat het niet om een gedachte of beeld, maar alleen om een naar gevoel, bij bijvoorbeeld spullen die niet recht liggen of zijn gesorteerd. Dit wordt ook wel ‘just-right’ dwang genoemd.
Dwanghandelingen
Dwanghandelingen (compulsies) zijn gedragingen of activiteiten die bij herhaling op een specifieke manier gedaan moeten worden om de dwanggedachte te neutraliseren of te laten verdwijnen. De handelingen kunnen zichtbaar zijn, bijvoorbeeld herhaaldelijk volgens een bepaald ritueel schoonmaken of handen wassen (smetvrees) of controleren of het gas uitstaat en of de deur wel op slot is (controledwang). De handelingen kunnen ook onzichtbaar zijn, dan worden de handelingen alleen in het hoofd uitgevoerd, zoals opwinding controleren, tellen, geruststellen, bewijzen voor of tegen opzoeken en spreuken opzeggen. Voor buitenstaanders zijn deze handelingen moeilijk te herkennen.
Vermijding speelt vaak een rol bij een dwangstoornis
Bij een dwangstoornis speelt vermijding vrijwel altijd een rol. Iemand gaat situaties, plaatsen of handelingen uit de weg om geen dwanggedachten of -handelingen te hoeven ervaren. Denk aan niet meer koken om het gas niet te hoeven controleren, bepaalde plekken vermijden uit angst voor besmetting of geen scherpe voorwerpen gebruiken in aanwezigheid van anderen.
Dagelijks leven met een dwangstoornis
Dwanggedachten en -handelingen nemen vaak veel tijd in beslag en kunnen het dagelijks functioneren sterk belemmeren. Werk, gezinsleven, sociale contacten en hobby’s komen onder druk te staan. Daarnaast ervaren veel mensen met een dwangstoornis schaamte over hun gedachten en handelingen, wat kan bijdragen aan sombere gevoelens.
Naasten
Mensen die lijden aan een dwangstoornis lijden vrijwel nooit alleen. Het is voor naasten vaak moeilijk te begrijpen waarom diegene allerlei, in hun ogen, onzinnige handelingen uitvoert en waarom het ze niet lukt ermee te stoppen. Dit kan tot spanningen in de relatie leiden. Familie of vrienden worden, vaak zelfs zonder dat ze het doorhebben, betrokken bij de compulsies doordat ze bijvoorbeeld handelingen uitvoeren, geruststelling geven, meegaan in de vermijding of middelen aanleveren om handelingen te kunnen uitvoeren.
Zelftest: Hoe gaat het met je?
Je hoeft het niet zeker te weten om een eerste stap te zetten. Een zelftest is anoniem, duurt 3 minuten en geeft direct inzicht in je mentale gezondheid. Het is geen diagnose, maar een indicatie of je hulp kan gebruiken.
Hulp bij een dwangstoornis
Bij HSK bestaat onze behandeling uit exposure en responspreventie. Responspreventie is gericht op het verhinderen dat jouw dwanghandelingen plaatsvinden. Je voert deze handelingen uit om te voorkomen dat je bijvoorbeeld besmet raakt of om simpelweg het onrust gevoel te verminderen. De behandeling is erop gericht dat je deze handelingen geleidelijk vermindert (responsepreventie). Daarbij vindt blootstelling (exposure) aan de dwanggedachte (obsessie) plaats. Je leert gevoelsmatig te vertrouwen dat jouw angst niet uitkomt en dat je de intense gevoelens kan verdragen.
Binnen HSK is het Expertise Centrum Dwang opgericht, mede door professor P.M.G. (Paul) Emmelkamp, erkend specialist op het gebied van dwangstoornissen. Onze gespecialiseerde psychologen staan klaar om je passende en deskundige zorg te bieden.
“Hier word je serieus genomen en er wordt goed naar je geluisterd.”
Ik denk dat er wat aan de hand is met mij. Wat nu?
Heb je dwangklachten? Je kunt je bij ons aanmelden via onderstaande knop. Wij vragen je om een verwijsbrief van jouw huisarts of bedrijfsarts bij te voegen. Vraag jouw huisarts of bedrijfsarts om op de verwijsbrief aan te geven dat het gaat om een verwijzing naar ‘het expertisecentrum dwang’. Wij nemen zo snel mogelijk contact met je op om een afspraak te plannen