Leidinggevenden zien signalen van mentale klachten later dan zij denken

Zes op de tien leidinggevenden zegt signalen van mentale overbelasting op tijd te herkennen, maar slechts een kwart van de medewerkers herkent dat beeld. Ruim een derde van de leidinggevenden voert het gesprek over mentale klachten pas als er al klachten zijn, sprake is van verzuim of helemaal niet. Dat blijkt uit de HSK Monitor Werk en mentale gezondheid 2026, waarvoor onderzoeksbureau Highberg 1.752 leidinggevenden en 1.710 werkende Nederlanders ondervroeg.

Bij ruim een derde komt het gesprek te laat

Twee derde van de leidinggevenden voert het gesprek over mentale klachten op tijd: als vast onderdeel van reguliere gesprekken of zodra de eerste signalen zichtbaar worden. Bij ruim een derde gebeurt dat pas als klachten al duidelijk aanwezig zijn, bij verzuim of helemaal niet. Aan de kant van medewerkers zien we een vergelijkbaar patroon. Een meerderheid zoekt pas hulp binnen de organisatie wanneer het werk er al onder lijdt of wanneer uitval dreigt.

“Leidinggevenden hebben het beste voor met hun mensen, maar we vragen ze iets te herkennen waar ze zelden voor zijn opgeleid, en het moment waarop je het verschil kunt maken ligt vroeger dan de meeste mensen denken.” – Daan van Montfoort, directeur HSK

De cijfers laten niet zien dat leidinggevenden het onderwerp onbelangrijk vinden. Integendeel. De uitdaging zit vooral in het herkennen van het moment waarop een gesprek het meeste verschil kan maken. Dat moment ligt vaak eerder dan leidinggevenden denken.

Met wie bespreken medewerkers mentale klachten?

De leidinggevende blijkt voor veel medewerkers een belangrijke gesprekspartner. Tegelijk laten de resultaten zien dat het gesprek vaak pas plaatsvindt als klachten al verder zijn ontwikkeld. Ook bespreken medewerkers hun klachten vaak met vrienden en familie. Formele routes binnen organisaties, zoals HR, worden minder vaak gebruikt.

De wil is er, de ruimte niet altijd

De monitor laat ook zien dat leidinggevenden het belang van mentale gezondheid breed onderschrijven. Vrijwel iedereen vindt het onderwerp belangrijk en een ruime meerderheid ziet de waarde van preventie voor zowel medewerkers als organisaties. Tegelijkertijd geven veel leidinggevenden aan onvoldoende tijd, budget of ruimte te hebben om hier actief mee aan de slag te gaan.